استاد شجریان از1358 تا1388

 

استاد شجریان

از :

 تفنگم را بده تا ره بجویم

 تا :

 تفنگت را زمین بگذار

سیر تحولات اجتماعی تاثیر بسزایی بر هنر داشته هر چند که این رابطه دو سویه است و هنر نیز بر این تحولات تاثیرات شایانی گذارده .

موسیقی بعنوان هنری که با گوشت وپوست انسانها قابل لمس است خصوصا آنجایی که با شعر تلفیق گشته و از درد و مشکلات انسانها سخن به میان میاورد نقش وافری در شکل گیری این تحولات بعهده داشته و دارد .

از دوران مشروطه این تلفیق شعر و موسیقی بر روند شکل گیری تحولات و مبارزات آزادی خواهانه ما ایرانیان اثر گذاشته که در این مقوله سعی دارم در حد توان بشکل تیتر وار این روند را با ذکر آثار خلق شده در دوره های متفاوت بررسی نمایم .

عارف قزوینی که شاید بتوان از او بعنوان  آغازگر این راه یاد کرد ، ترانه سرا و تصنیف سازی بود که ترانه را از مجالس طرب و اندرونیها به میان مردم کوچه وبازار آورد و خواسته های انقلابی و آزادی خواهیشان را در این قالب ملموس بیان کرد . بطوری که از آن پس مردم آن تصانیف را زیر لب زمزمه میکردند .

از آثار مهم او تصنیف "از خون جوانان وطن" است که شهره عام وخاص است و پس از گذشت بیش از یک قرن هنوز برای ما تازگی دارد . از دیگر آثار این  بزرگ مرد آزاده تصنیف " ای امان " که همزمان با وروود مشروطه خواهان به تهران ساخته و اجرا گردید . همچنین تصنیف " هنگام می و فصل گل " به مناسبت افتتاح مجلس دوم و " چه آذرها " که برای باقر خان و ستار خان ساخته است  .

در آن دوران، کم نبودند موسیقی دانانی که این راه را میپیمودند .  از جمله آنها میتوان از درویش خان یاد کرد با تصنیف زیبای " زمن نگارم "

"" زمن نگارم حبیبم خبر ندارم / به حال زارم حبیبم خبر ندارم/ زهر دو سر بر سرت بکوبند  ... کسی که تیغ دو سر ندارد /جز اتحاد و حبیبم جز استقامت ...... وطن علاج دگر ندارد ""

در همین زمینه نیز میتوان از تصنیف "مرغ سحر" که سازنده آن مرتضی نی داوود و شعر آن اثر ملک اشعرای بهار است یاد کرد ماندگاری مرغ سحر را باید در مضمون اجتماعی-سیاسی آن جستجو کرد که در هر دوره‌ای در ایران به گونه‌ای مصداق پیدا میکند.

""مرغ سحر ناله سر کن / داغ مرا تازه تر کن / ظلم ظالم جور صیاد / آشیانم داده بر باد / ای خدا ای فلک ای طبیعت / شام تار ما را سحر کن /""

این نوع موسیقی که  خواسته های آزادی خواهانه مردم را بیان میکرد ادامه یافت تا در دوران انقلاب 57 به اوج خود رسید .

در بحبوهه انقلاب، گروهي از جوانان خوش فکر عرصه موسيقي ايراني همپاي انقلاب، آثاري را خلق کردند که در تاريخ مصوت اين مرز و بوم ماندگار شدند. آثار آن دوران را مي توان در دو قالب موسيقي ارکسترال با سازهاي موسيقي کلاسيک (لاله در خون خفته، ملت براي ارتش، قبله خلق، معمار حرم و...) و موسيقي موسوم به سنتي ايران طبقه بندي کرد. (الله اکبر با صداي محمد گلريز و الله الله با صداي رضا رويگري)

گروه چاووش به سرپرستي محمدرضا لطفي شکل گرفت در کانون چاووش

 ادامه مطلب را کلیک کنید